Η επιστροφή του Μπερλουσκόνι: Τώρα είναι «κεντρώος, ευρωπαϊστής και μετριοπαθής»

Ο παράγοντας Πούτιν και η «φιλελεύθερη» στροφή του «Καβαλιέρε». Ο Μπερλουσκόνι σε τροχιά για ρυθμιστικό ρόλο στην πολιτική σκηνή της Ιταλίας

Η επιστροφή του Μπερλουσκόνι: Τώρα είναι «κεντρώος, ευρωπαϊστής και μετριοπαθής»

    

Δισεκατομμυριούχος ιδιοκτήτης ακινήτων, μεγιστάνας των μέσων ενημέρωσης και τρεις φορές πρωθυπουργός, ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι έχει επιστρέψει «για τα καλά» στο προσκήνιο, με την καριέρα του να παραμένει ζωντανή εδώ και δεκαετίες και τον ίδιο στα 85 του χρόνια να επιθυμεί να συνεχίζει να βάζει τη σφραγίδα του στην πολιτική ζωή της Ιταλίας.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια το προφίλ του έχει συρρικνωθεί αρκετά. Λόγω της ασθένειάς του, εμφανίστηκε συχνά σε κομματικές εκδηλώσεις μέσω σύνδεσης βίντεο, ενώ είχε αποκλειστεί από τα δημόσια αξιώματα στην Ιταλία για τέσσερα χρόνια μετά από καταδίκη για φορολογική απάτη.

Ωστόσο, τώρα στα 85 του έτη, όταν οι περισσότεροι στην ηλικία του θα «κρεμούσαν τα παπούτσια τους», ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας αποφάσισε να είναι υποψήφιος στις εκλογές. «Με αυτόν τον τρόπο όλοι θα ήταν ευχαριστημένοι», είπε στο ραδιόφωνο Rai με την απαράμιλλη αυτοπεποίθησή του.

Απρόσμενα, οι εκλογές της 25ης Σεπτεμβρίου είναι πιθανό να δημιουργήσουν έναν θριαμβευτικό δεξιό συνασπισμό, με τον Μπερλουσκόνι ως ηγετική φυσιογνωμία, χαρίζοντάς του μια θέση επιρροής για τα επόμενα πέντε χρόνια.

Η επιστροφή του είναι αποτέλεσμα της αίσθησης του «καθήκοντος» του, είπε στο POLITICO, απαντώντας γραπτώς σε ερωτήσεις του μέσου. «Η Ιταλία χρειάζεται τις αξίες που μόνο το κόμμα του εκπροσωπεί για την επανεκκίνηση της οικονομίας», είπε. «Οι γονείς μου με δίδαξαν ότι όταν αισθάνομαι έντονα μέσα μου την αίσθηση του καθήκοντος να κάνω κάτι, πρέπει να βρω το κουράγιο να το κάνω», τόνισε ο ίδιος.

Η επιστροφή του «Καβαλιέρε»

Παρά την κυριαρχία του στην ιταλική πολιτική σκηνή και στα ΜΜΕ για δύο δεκαετίες, πριν από λίγο καιρό φαινόταν ότι η πολιτική καριέρα του Μπερλουσκόνι είχε πια τελειώσει.

Η εικόνα του αμαυρώθηκε από το λεγόμενο σκάνδαλο «μπούνγκα μπούνγκα», στο οποίο μάρτυρες περιέγραψαν όργια στην πολυτελή βίλα του έξω από το Μιλάνο. Το 2011, μια αυξανόμενη εθνική κρίση χρέους και οι φόβοι ότι η Ιταλία θα μπορούσε να χρεοκοπήσει τον ανάγκασαν να παραδώσει την εξουσία στον τεχνοκράτη Μάριο Μόντι. Αντιμετώπισε πολλές διώξεις, πριν τελικά αποβληθεί από τη Γερουσία μετά από καταδίκη για φορολογική απάτη το 2013.

Όμως η απροσδόκητη άνοδος του εθνικιστικού λαϊκισμού την τελευταία δεκαετία έδωσε στον Μπερλουσκόνι την ευκαιρία να υποδυθεί έναν ρόλο πιο μετριοπαθή και υπέρ της ΕΕ. Εξελέγη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2019, αν και σπάνια παρευρέθηκε στις ψηφοφορίες. Πέρυσι, η αποκατάστασή του φαινόταν ολοκληρωμένη όταν εντάχθηκε στον μεγάλο συνασπισμό με επικεφαλής τον πρώην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, βασικό στήριγμα των ευρωπαϊκών θεσμών.

Στη συνέχεια, τον περασμένο μήνα, προφανώς διαισθανόμενος μια αλλαγή στους πολιτικούς ανέμους, ενώθηκε με άλλους εταίρους του συνασπισμού για να αποσύρει την υποστήριξη στην κυβέρνηση του Ντράγκι, προκαλώντας με αυτόν τον τρόπο πρόωρες εκλογές που η ιταλική δεξιά είναι σε καλό δρόμο να κερδίσει. Οι τρεις υπουργοί του που είχε στην κυβέρνηση παραιτήθηκαν από το κόμμα Forza Italia του Μπερλουσκόνι, λέγοντας ότι ήταν «ανεύθυνος» και έβαλε τα κομματικά συμφέροντα πάνω από τη χώρα.

Ο Μπερλουσκόνι αρνείται οποιαδήποτε ευθύνη για την κατάρρευση της κυβέρνησης, ισχυριζόμενος: «Θα προτιμούσαμε η κυβέρνηση Ντράγκι να συνεχίσει μέχρι το φυσικό τέλος του κοινοβουλίου με εκλογές το 2023… Αυτό δεν ήταν δυνατό λόγω της ανεύθυνης συμπεριφοράς των 5 Αστέρων και των διφορούμενων ελιγμών των Δημοκρατικών. Ως εκ τούτου, δεν υπήρχε άλλη λύση παρά να δώσουμε την ψήφο πίσω στον λαό», είπε.

Η υποστήριξη προς τον Μπερλουσκόνι, τον μικρότερο εταίρο σε μια δεξιά συμμαχία με τους σκληροπυρηνικούς «Αδελφούς της Ιταλίας» της Τζόρτζια Μελόνι και την αντιμεταναστευτική Λέγκα του Ματέο Σαλβίνι, είναι πολύ μειωμένη από τις μέρες δόξας του το 2008, όταν το κόμμα του πήρε το 37% των ψήφων. Αυτήν τη στιγμή οι δημοσκοπήσεις τον δείχνουν γύρω στο 8%. Αλλά μαζί, τα κόμματα της δεξιάς συμμαχίας αναμένεται να λάβουν περίπου το 45% των ψήφων, το οποίο θα πρέπει να είναι αρκετό για μια πλειοψηφία στο κοινοβούλιο.

Διεθνής ανησυχία και κίνδυνοι για την Ιταλία

Ωστόσο, δεν είναι μόνο οι ιταλοί ψηφοφόροι που πρέπει να κερδίσει η δεξιά. Οι διεθνείς έμποροι ομολόγων, οι οίκοι αξιολόγησης, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και θεσμοί, αγωνιούν ότι η πιο δεξιά κυβέρνηση στη μεταπολεμική ιστορία της Ιταλίας θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη δημοκρατία και τις συμμαχίες της Ιταλίας στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ.

Εάν οι διεθνείς θεσμοί δεν πειστούν ότι η υπερχρεωμένη Ιταλία θα βρεθεί σε ασφαλή χέρια, το κόστος δανεισμού θα εκτοξευθεί στα ύψη και τα περιθώρια ελιγμών της κυβέρνησης θα περιοριστούν σημαντικά.

Ο παράγοντας Πούτιν και η «φιλελεύθερη» στροφή

Ένας λόγος για αυτές τις ανησυχίες ήταν οι θερμές σχέσεις ορισμένων στη συμμαχία με ακροδεξιά κόμματα σε άλλες χώρες, όπως το Vox στην Ισπανία και με αυταρχικούς ηγέτες όπως ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν και ο ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν.

Η Λέγκα υπέγραψε συμφωνία συνεργασίας το 2017 με την Ενωμένη Ρωσία, το κόμμα που υποστηρίζει τον Πούτιν, και ο Σαλβίνι επιχείρησε μια ειρηνευτική αποστολή που πληρώθηκε από τη ρωσική πρεσβεία νωρίτερα φέτος. Ο Μπερλουσκόνι απολάμβανε μια μακροχρόνια φιλία με τον Πούτιν, και αναγκάστηκε να διαψεύσει δημοσιεύματα νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι μίλησε με τον ρώσο πρεσβευτή στη Ρώμη και συμπάσχει με τη θέση της Ρωσίας.

Μέχρι τώρα, η κριτική του για την εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία ήταν σιωπηλή. Αλλά στα σχόλιά του στο POLITICO, ο Μπερλουσκόνι καταδίκασε απερίφραστα τον «πρώην» φίλο του: «Σήμερα η Ρωσία που επιτίθεται στην Ουκρανία παραβίασε το διεθνές δίκαιο και έφερε έναν οδυνηρό πόλεμο στην καρδιά της Ευρώπης».

Αναπολώντας την εποχή του ως πρωθυπουργός, ο Μπερλουσκόνι ισχυρίστηκε ότι είχε εργαστεί για να βελτιώσει τις σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Δύσης. Η συμφωνία ΝΑΤΟ-Ρωσίας του 2002, στη Ρώμη, «θα μπορούσε να έχει ξεκινήσει μια εποχή κατά την οποία η Ρωσία έγινε εταίρος και έμπιστος συνομιλητής». Είπε ότι ήταν «βαθιά απογοητευμένος» με τον Πούτιν.

Ο Μπερλουσκόνι αρνήθηκε ότι κάποιο από τα κόμματα της δεξιάς συμμαχίας ήταν εξτρεμιστικό, ισχυριζόμενος ότι ο συνασπισμός είναι κεντροδεξιός και είπε ότι «δεν έχει καμία σχέση με εξτρεμιστικά κινήματα σε άλλες χώρες».

«Είμαστε φιλοευρωπαίοι, φιλοδυτικοί, υπέρ του ΝΑΤΟ, με τη φιλελεύθερη δημοκρατία ως το μοναδικό μας σημείο αναφοράς», είπε ο Μπερλουσκόνι. Πρόσθεσε ότι «δεν θα συμμετείχε σε καμία κυβέρνηση» εάν δεν ήταν απολύτως σίγουρος για τη «δημοκρατική ορθότητα, το αίσθημα ευθύνης και την πίστη της στην Ευρώπη και τη Δύση».

Σύμφωνα με τον Μπερλουσκόνι, είναι η κεντροαριστερά της οποίας η πίστη αμφισβητείται, καθώς ο συνασπισμός τους περιλαμβάνει ένα ακροαριστερό κόμμα που ψήφισε κατά της ένταξης της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ.

Η αλλαγή που πρότεινε και προκάλεσε σάλο

Παρά το τραυματισμένο προφίλ του, ο Μπερλουσκόνι εξακολουθεί να έχει την ικανότητα να προκαλεί σάλο. Την περασμένη εβδομάδα, όταν συζητούσε μια προτεινόμενη μεταρρύθμιση του προεδρικού συστήματος, πρότεινε ότι ο Πρόεδρος Σέρτζιο Ματαρέλα, εάν περάσει η αλλαγή, θα πρέπει να παραιτηθεί. Το σχόλιο θεωρήθηκε ως επίθεση στον Ματαρέλα, τον εγγυητή των δημοκρατικών ισορροπιών της Ιταλίας και τον πιο δημοφιλή πολιτικό στη χώρα. Οι αντίπαλοι του Μπερλουσκόνι τον κατηγόρησαν ότι σχεδίαζε να διαλύσει το δημοκρατικό σύστημα της Ιταλίας και είπαν ότι ο Μπερλουσκόνι ήθελε τον ρόλο του προέδρου για τον εαυτό του. Ο Μπερλουσκόνι αρνήθηκε οποιαδήποτε επιθυμία να γίνει πρόεδρος.

Ο Μπερλουσκόνι θα μπορούσε αντ’ αυτού να διεκδικήσει τον δεύτερο υψηλότερο θεσμικό ρόλο της Ιταλίας, τον πρόεδρο της Γερουσίας, αλλά θα ήταν μια πολύ αμφιλεγόμενη επιλογή και οι σύμμαχοί του δεν τον έχουν υποστηρίξει μέχρι στιγμής. Οι γνωρίζοντες το παρασκήνιο είπαν ότι η προεκλογική εκστρατεία τον είχε αναζωογονήσει. Η καμπάνια του παίζει με τη νοσταλγία της δεκαετίας του 1990 και μια δοκιμασμένη στον χρόνο ρητορική για περικοπές φόρων και υψηλότερες συντάξεις.

Ο Μπερλουσκόνι σε τροχιά για ρυθμιστικό ρόλο στην πολιτική σκηνή

Ακόμη και χωρίς επίσημο θεσμικό ρόλο, όσο συγκεντρώνει τις ψήφους που αναμένει, ο Μπερλουσκόνι θα έχει σημαντική εξουσία στην επόμενη κυβέρνηση.

«Αν συγκεντρώσει 7 έως 8%, όπως αναμενόταν, θα μπορούσε να κάνει τη διαφορά μεταξύ μιας καθαρής νίκης για τους δεξιούς και ενός όχι και τόσο καθαρού αποτελέσματος», δήλωσε ο Daniele Albertazzi, καθηγητής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Surrey. «Θα ήταν κρίσιμος για την επιβίωση του συνασπισμού. Και μπορείτε να πιστέψετε ότι θα κάνει τους συμμάχους του να το νιώσουν», είπε.

Ιδεολογικά, υπάρχει ευρεία συμφωνία μεταξύ της δεξιάς συμμαχίας για ένα εκλογικό πρόγραμμα περικοπών φόρων και περιορισμών στη μετανάστευση, και τα ακροδεξιά κόμματα φαίνεται απίθανο να βοηθήσουν τους πιο εξτρεμιστές υποστηρικτές τους. Αλλά ο Μπερλουσκόνι μπορεί, αν θέλει, να χαράξει πολλές κόκκινες γραμμές. Η θέση της Forza Italia στο κέντρο σημαίνει ότι είναι το μόνο από τα κόμματα που θα μπορούσε θεωρητικά να στραφεί προς υποστήριξη μιας αριστερής ή τεχνοκρατικής κυβέρνησης, χωρίς να πληρώσει υψηλό τίμημα με τους ψηφοφόρους.

«Είναι απαραίτητος. Στο κέντρο μπορεί να παίξει πολλά παιχνίδια», είπε ο Albertazzi. «Μπορεί να παραμείνει επίκαιρος για τα επόμενα πέντε χρόνια», συμπλήρωσε.

ΠΗΓΗ