Παλιοί σύμμαχοι, νέες προκλήσεις

Η κυβέρνηση Μπάιντεν αναγνωρίζει μόνο επικοινωνιακά λάθη στη διαχείριση της σύναψης του συμφώνου AUKUS, χωρίς όμως να κάνει βήμα πίσω επί της ουσίας, με αποτέλεσμα οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι να παραμένουν στο περιθώριο και ο Ατλαντικός να μοιάζει με… αγεφύρωτο γεωπολιτικό χάσμα ● Κομβικές οι εκλογές στη Γερμανία, αλλά και το 2022 στη Γαλλία, για τη στάση που θα τηρήσει η Ε.Ε.

Μόλις τρεις μήνες μετά την αρχική συμμαχική ευφορία από το μήνυμα που κόμισε αυτοπροσώπως στη Γηραιά Ηπειρο ο Τζο Μπάιντεν ότι «η Αμερική επέστρεψε», οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι των ΗΠΑ (πλην της Βρετανίας του Brexit) δείχνουν πια να αντιλαμβάνονται -άλλοι σιωπηρά κι άλλοι δημόσια, με πρώτη τη Γαλλία υπό τον Εμανουέλ Μακρόν- ότι το γεωστρατηγικό μότο «Πρώτα η Αμερική» της προεδρίας Τραμπ παραμένει σε ισχύ, αν και σε διαφορετικό πλαίσιο διαχείρισης από το αμερικανικό βαθύ κατεστημένο.

Μετά το φιάσκο του Αφγανιστάν και το συμμαχικό «άδειασμα» με το AUKUS, αυτό κατέστη ακόμη πιο σαφές από την «παρθενική πρώτη» ομιλία του νέου ενοίκου του Λευκού Οίκου ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ αυτή την εβδομάδα -κι ας απέφυγε ο Μπάιντεν κάθε ονομαστική αναφορά στην Κίνα και στο αγγλοσαξονικό σύμφωνο ασφαλείας μεταξύ ΗΠΑ, Βρετανίας και Αυστραλίας στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού, που μεταξύ άλλων σηματοδοτεί τη στρατηγική υποβάθμιση της Ε.Ε. από τις ΗΠΑ.

Αναγνωρίζοντας επικοινωνιακά λάθη σε μια βαθιά συμμαχική κρίση -χωρίς όμως αναίρεση της γεωστρατηγικής περιθωριοποίησης του Παρισιού και των Βρυξελλών- η Ουάσινγκτον επιχειρεί τώρα μια πολιτική κατευνασμού των Ευρωπαίων, ενόσω οι τελευταίοι:

α) παραμένουν ακόμη διχασμένοι (και) στην προοπτική κοινής, αυτόνομης αμυντικής και εξωτερικής πολιτικής, παρά την ένθεν κακείθεν δυσαρέσκεια με την πολιτική των ΗΠΑ, που έχει ξενίσει όχι μόνο τη Γαλλία με το AUKUS, αλλά και τις χώρες του αντιρωσικού μπλοκ (Πολωνία, χώρες της Βαλτικής), μετά την αμερικανική «ανακωχή» ως προς την ολοκλήρωση του ρωσο-γερμανικού αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream 2,

β) παραμένουν σε αμήχανη στάση αναμονής για τα αποτελέσματα των αμφίρροπων βουλευτικών εκλογών αυτής της Κυριακής στη Γερμανία (που θα χρειαστεί να περάσει καιρός για να «μεταφραστούν» πολιτικά στη συγκρότηση νέας κυβέρνησης συνασπισμού, υπό τη βαριά «σκιά» της αποχώρησης από την εγχώρια πολιτική σκηνή της Ανγκελα Μέρκελ), αλλά και των προεδρικών εκλογών του 2022 στη Γαλλία, όπου προοιωνίζεται σκληρή μάχη πολιτικής επιβίωσης μεταξύ του Εμανουέλ Μακρόν και της ακροδεξιάς Μαρίν Λεπέν.

Η αποκατάσταση του διατλαντικού ρήγματος εμπιστοσύνης «θα χρειαστεί χρόνο» και «πράξεις» συνομολόγησε ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Αντονι Μπλίνκεν, μετά τις κατ’ ιδίαν συνομιλίες που είχε με τον Γάλλο ομόλογό του, Ζαν Ιβ Λε Ντριάν, στη Νέα Υόρκη. Συνάντηση που έγινε με φόντο όλα τα προαναφερθέντα στον απόηχο του «συμφιλιωτικού» τηλεφωνήματος μεταξύ των προέδρων Μπάιντεν και Μακρόν και εν όψει του ραντεβού που οι δύο ηγέτες έκλεισαν τον Οκτώβριο επί ευρωπαϊκού εδάφους (πιθανόν κατά τη σύνοδο κορυφής των G20 στην Ιταλία).

«Κόκκινο χαλί»

Τούτων λεχθέντων πάντως ο Αμερικανός πρόεδρος έστρωνε χθες το βράδυ «κόκκινο χαλί» στον Λευκό Οίκο για τους πρωθυπουργούς της Αυστραλίας, της Ινδίας και της Ιαπωνίας για την πρώτη διά ζώσης, υπό την προεδρία του, σύνοδο κορυφής της λεγόμενης ομάδας Quad.

Ενός ομόκεντρου με το AUKUS -κατά τους νέους σχεδιασμούς της Ουάσινγκτον- τετραμερούς διακρατικού σχηματισμού στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού, που συγκροτήθηκε επί προεδρίας Τζορτζ Μπους του νεότερου και έκτοτε εντάσσεται στο πλαίσιο των μακροπρόθεσμων προσπαθειών γεωπολιτικής ανάσχεσης της υπ’ αριθμόν ένα απειλής για την αμερικανική υπεροχή: της Κίνας.

«Χωρίς αμφιβολία οι ΗΠΑ θα στοχεύσουν στην οικοδόμηση μιας πιο σταθερής και ευρείας βάσης για τη στρατηγική τους στον Ινδο-Ειρηνικό, με το AUKUS και την Quad να αλληλοσυμπληρώνονται» γράφει σε άρθρο στους στους «Asia Times» ο Ινδός βετεράνος διπλωμάτης και αναλυτής Μ.Κ. Μπαντρακουμάρ. «Ωστόσο στο πλαίσιο των Quad η Αυστραλία ξεχωρίζει τώρα ως “πιο ίση” από την Ιαπωνία και την Ινδία ως προς την προθυμία των ΗΠΑ να μοιραστούν εξαιρετικά ευαίσθητες βασικές τεχνολογίες» επισημαίνει.

Σε αντίθεση πάντως με ό,τι ισχύει με το Τόκιο, «η Ουάσινγκτον και το Νέο Δελχί έχουν, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, διαφορετικές πολιτικές ανάγκες. Η Ινδία έχει επίσης τις δικές της φιλοδοξίες» παρατηρεί ο Ινδός διπλωμάτης, με φόντο και τη ρευστή γεωπολιτική συνθήκη που άφησαν οι ΗΠΑ πίσω τους μετά την άτακτη αποχώρηση από τα γειτονικά αφγανικά εδάφη.

Οχι τυχαία, λίγο προ του τηλεφωνήματος Μπάιντεν – Μακρόν είχε προηγηθεί γαλλο-ινδική συμφωνία για εμβάθυνση της διμερούς συνεργασίας, προς «ενίσχυση και της στρατηγικής αυτονομίας της Ινδίας, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανικής και τεχνολογικής βάσης της» «σε έναν ανοιχτό Ινδο-ειρηνικό χωρίς αποκλεισμούς», «αποκλείοντας κάθε μορφή ηγεμονίας».

Πολυεπίπεδα τα συμμαχικά διλήμματα και «τζογαρίσματα» πολλαπλασιάζονται σε ένα νέο, και δη πολυμερές -παρά τις περί του αντιθέτου επιδιώξεις της Ουάσινγκτον-, γεωπολιτικό πεδίο.

πηγη