Τα πράγματα πια δεν είναι εύκολα…

Τα πράγματα πια δεν είναι εύκολα... 

Κώστας Μαρούντας

«Η Αμερική είναι μια χώρα όπου έχουν ελευθερία έκφρασης, αλλά όλοι λένε τα ίδια πράγματα»

(Alexis de Tocqueville)


Bρισκόμαστε σε καιρούς που κάθε άλλο παρά αδιάφορους μπορεί να τους πει κάποιος. Τα πρώτα δείγματα γραφής της διακυβέρνησης Μπάιντεν όσον αφορά στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ φανερώνουν μία διάθεση για κλιμάκωση των εντάσεων. Ας μη βιαζόμαστε, όμως, να κάνουμε λόγο για συγκρουσιακή λογική. Αλλά, ας μείνουμε προς το παρόν στην πανθομολογούμενη παραδοχή πως εντείνονται οι πιέσεις, ξεκαθαρίζονται οι γραμμές και διερευνώνται προθέσεις. Η, δε, ρητορική των διαχειριστών των υποθέσεων του αμερικανικού κράτους απέναντι στην Κίνα και τη Ρωσία ένα πράγμα αποκαλύπτει: πως καταλαβαίνουν πολύ καλά στην Ουάσιγκτον πως τα πράγματα πια δεν είναι εύκολα… 

Μία τόσο ενεργητική, στα όρια της ημι-ελεγχόμενα επιθετικής, πολιτική μπορεί να δημιουργεί κίβδηλες εντυπώσεις σε όσους δεν είναι σε θέση να εμβαθύνουν. Δεν είναι κατά ανάγκη επίδειξη ισχύος κάτι τέτοιο… Μπορεί να είναι και απεγνωσμένη κίνηση με σκοπό να βγει η θηλιά που σφίγγει το λαιμό. Τώρα που αυτό είναι εφικτό, γιατί αργότερα μπορεί να μην είναι… Αν το δούμε με τη λογική είναι γενικώς πιθανότερο να αντιδράει αυτός που χάνει μερίδιο από την πίτα, παρά ο ανερχόμενος. Ο ανερχόμενος θα φροντίσει να δώσει έμφαση στην ουσία και όχι στις εντυπώσεις γιατί έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του και γνωρίζει πως οι προοπτικές του είναι ευοίωνες. Βέβαια, ενίοτε, και ο ανερχόμενος κάνει τις δικές του ακροβασίες, είτε γιατί βιάζεται, είτε γιατί βλέπει πως σε κάποιο τομέα τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως θα τα ήθελε ο ίδιος…

Αλλά, όλα αυτά στη θεωρία. Στην πράξη το μόνο σίγουρο είναι πως οι ΗΠΑ γνωρίζουν πολύ καλά πως το πλήρωμα του χρόνου ήρθε και πλέον, μετά από περίπου τριάντα έτη διφορούμενων ερμηνειών και προθέσεων, έχουν απέναντί τους μία Κίνα και μία Ρωσία με διαρκώς αναβαπτισμένο και αναβαθμισμένο ρόλο στα πολύπλευρα και πολυσύνθετα συνάμα παγκόσμια δρώμενα. Και αυτό δεν αντέχεται, ούτε γίνεται αποδεκτό εύκολα για αυτούς που έχουν το ατομικό όφελος και τη βουλησιαρχία ως βασικές κορωνίδες του τρόπου σκέψης τους. Για αυτό το λόγο, άλλωστε, πιστεύουν πολλοί πως οι ΗΠΑ συμπεριφέρονται ως ένα κακομαθημένο παιδί που ψάχνει να βρει στον άλλο μεμπτά για να κερδίσει πόντους στο παιχνίδι των εντυπώσεων. Όντας ένας κρατικός μηχανισμός στην υπηρεσία των ολιγαρχών του παγκόσμιου πλούτου είναι σε δύσκολη θέση γιατί όταν πιέζονται αυτοί οι ολιγάρχες, τότε μειώνονται τα χρονικά περιθώρια αντίδρασης και οι κινήσεις πρέπει να είναι και πιο άμεσες και πιο σκληρές…

Δεν είναι λίγοι αυτοί που θεωρούν πως, πια, οι Αμερικανοί «τα έχουν βρει μπαστούνια». Τα πλεονεκτήματα της στιβαρής ηγεσίας που διακρίνει τα καθεστώτα των βασικών ανταγωνιστών των ΗΠΑ, τους ενοχλούν αρκετά. Και έτσι αρχίζει η κουβέντα-καραμέλα περί αυταρχικότητας. Καταρχήν, κάθε έθνος διαλέγει το πολιτικό σύστημα που του ταιριάζει και που το κάνει να είναι πιο αποτελεσματικό στη διευθέτηση των υποθέσεων που το αφορούν. Αλλά, και να αισθάνεται την απαραίτητη ευεξία που θα του επιτρέπει να αντιμετωπίζει τα μελλούμενα με τη δέουσα αισιοδοξία. Από την άλλη, η Ρωσική Ομοσπονδία δεν έχει δημοκρατία; Ποιος εκλέγει τον Πρόεδρό της; Υπάρχει ή όχι Δούμα; Οι Αμερικανοί δημιουργούν προπαγανδιστικά θέσφατα, για να κρατάνε συσπειρωμένους τους θιασώτες τους και να κερδίζουν οι ίδιοι χρόνο, αποτρέποντας τη συζήτηση από το να στραφεί στα δικά τους… Το πρόβλημά τους είναι πως η σημερινή Ρωσία δεν είναι πιόνι ή συνεργάτης στους σχεδιασμούς τους… Όπως και η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας. Όλα τα άλλα είναι «άλλα λόγια να αγαπιόμαστε»…

Η ουσία είναι μία. Πια, υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις. Το αμερικανικό μοντέλο δεν μονοπωλεί το ενδιαφέρον και τις επιλογές. Ο κρατικός έλεγχος στην οικονομία, ακόμα και όταν αυτή διέπεται από έντονα στοιχεία της οικονομίας της αγοράς, δίνει πλεονεκτήματα πολύ καθοριστικά. Η ραθυμία, τα αδιέξοδα, τα προβλήματα, οι δυσλειτουργίες της δεκαετίας του 1980 που ταλάνιζαν τα τότε σοσιαλιστικά κράτη ανήκουν στο μακρινό παρελθόν, όσον αφορά στην οικονομική ευρυθμία (με όρους κρατικών και αστικών κριτηρίων). Με ανοιχτά χαρτιά, με τα όπλα του αντιπάλου στην υπηρεσία τους, με τη διαδικασία της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός του 21ου αιώνα έχει εισέλθει σε μία καινούρια φάση. Το κινεζικό και το ρωσικό σύστημα περνάνε με τον πιο αργό και βασανιστικό τρόπο το μήνυμα σε όλους, και κυρίως στους άσπονδους φίλους τους εξ Αμερικής, πως «εμείς μπορούμε να κάνουμε καλύτερα από αυτούς αυτά που οι ίδιοι λανσάρουν ατέρμονα, δίνοντάς τους το δικό μας περιεχόμενο». Δεν υπάρχει πιο αποτελεσματικός τρόπος για να απονευρώσεις τις αντιστάσεις ενός οργανισμού που δεν έχει μάθει να χάνει…

Φυσικά, τα αριστερά κινήματα και οι συνεπείς κομμουνιστικές δυνάμεις ανά τον κόσμο δεν μπορούν να μιλούν ιδεολογικά στο όνομα της σημερινής Κίνας και της σημερινής Ρωσίας, όπως το έκαναν παλιά για τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας του Μάο και την ΕΣΣΔ. Δεν έχει έρθει ακόμα η ώρα ούτε για τέτοιες ταυτίσεις, ούτε για τέτοια ανοίγματα, ούτε για τόσο προωθημένους κοινωνικούς μετασχηματισμούς. Για αυτό και αυτά τα δύο κράτη δεν κάνουν ακόμα εξαγωγή ιδεολογίας, αλλά κυρίως αναζητούν συνεργάτες για business… Όμως, οφείλουν όλοι να αναγνωρίσουν πως για παράδειγμα χώρες όπως η Κούβα, η Βενεζουέλα, το Ιράν, και για την ακρίβεια οι λαοί τους, θα υπέφεραν τα μέγιστα αν δεν υπήρχαν οι ισχυρές Κίνα και Ρωσία να κρατάνε τα προσχήματα και να παρέχουν διαφορετικές μεθοδολογίες οικονομικής συνεργασίας και βοήθειας από τα παραδοσιακά εγκλωβιστικά-ιμπεριαλιστικής υφής των μεγάλων δυτικών δυνάμεων. Ας φανταστούμε πώς θα ήταν ο κόσμος μας, οι διεθνείς σχέσεις, ο γεωστρατηγικός ανταγωνισμός, η καθημερινότητα των αδύναμων, χωρίς αυτόν τον αναδυόμενο πόλο και θα καταλάβουμε στο σήμερα την αξία χρήσης του…

πηγη