Apple εναντίον Facebook: εκεί που πολεμάνε οι ταύροι

Τον Δεκέμβριο του 2020 το Facebook γέμισε τις εφημερίδες με ολοσέλιδες καταχωρήσεις εναντίον της Apple. Ο λόγος; Το επόμενο μεγάλο update του iOS, του λειτουργικού της για smartphones, που θα έκανε κάτι ανήκουστο.Χρόνος ανάγνωσης: 7′

Παρασκευή 07 Μαΐου 2021Guest EditorΓιάννης Κωνσταντακόπουλος

Το τελευταίο μεγάλο update του λειτουργικού της Apple για κινητά τηλέφωνα, η έκδοση 14.5 του iOS, ρωτά τους χρήστες εάν θέλουν να επιτρέψουν την παρακολούθηση της δραστηριότητάς τους από κάθε app, συμπεριλαμβανομένου βέβαια και του Facebook.

Η πρώτη εύλογη απορία που γεννιέται είναι: μπορεί το Facebook να παρακολουθεί τη δραστηριότητα κάποιου, να κάνει δηλαδή το λεγόμενο tracking, στο κινητό; Και βέβαια ναι, είναι η απάντηση. Μάλιστα όλο αυτό γίνεται με την συγκατάθεση του χρήστη. Στην πραγματικότητα, όλα τα apps στο iOS, πριν ακόμα κατεβούν σε ένα κινητό, είναι υποχρεωμένα να δηλώσουν τι ακριβώς σκοπεύουν να κάνουν. Μερικές φορές η λίστα είναι μεγάλη.

Η παραπάνω εικόνα είναι η σύνοψη του τι ζητάει να κάνει το Facebook σε οποιοδήποτε κινητό. Στην πραγματικότητα χρειάζονται 12 τέτοιες οθόνες για να περιγράψουν αναλυτικά πώς ακριβώς χρησιμοποιεί τα δεδομένα μας.

Το κατέβασμα ενός app στο κινητό αυτόματα σημαίνει την αποδοχή των όρων που θέτει το app. Συνεπώς, κανένας δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι εξαπατήθηκε. Είναι τουλάχιστον ανόητο να πιστεύει κάποιος ότι όταν ο ίδιος δεν προστατεύει τα προσωπικά του δεδομένα, θα το κάνει γι’ αυτόν το Facebook.

Μιλώντας για Facebook, να κρατήσουμε ότι μαζί του πάνε πακέτο το Instagram, το Messenger και το WhatsApp. Όλα αυτά τα apps ζουν στο ίδιο σπίτι, είναι αδελφάκια και δεν έχουν μυστικά μεταξύ τους.Τι μπορούν να κάνουν τα apps με όλα αυτά τα δεδομένα;

Και το Facebook αλλά και οποιοδήποτε άλλο app που κάνει tracking μπορεί να κάνει κατά βάση τρία πράγματα:

  1. Να φτιάξει έναν πλήρως ενημερωμένο φάκελο για το ποιοι είμαστε και τι κάνουμε.
    Τι σημαίνει «πλήρως ενημερωμένος φάκελος»; Σημαίνει ότι δυνητικά μεν, πρακτικά δε, έχει πρόσβαση στην ηλικία μας, στο πού ζούμε, στις επαφές, στις φωτογραφίες μας και στα δεδομένα που αφορούν την υγεία μας. Γνωρίζει τι αγοράσαμε online, ποια sites παρακολουθούμε, τι κάνουμε share στα social media, πώς βαθμολογούμε ένα μαγαζί και ποια άλλα apps χρησιμοποιούμε.
    Επιπλέον, το Facebook γνωρίζει όχι μόνο τι να μας διαφημίσει στο app του, αλλά και ποιες διαφημίσεις να μας δείξει σε άλλα συνεργαζόμενα apps, βάσει του δικτύου που έχει αναπτύξει.
    Έτσι αν σε κάποιον χρήστη αρέσουν τα κόκκινα sneakers, πολύ γρήγορα αυτός θα συναντήσει μπροστά του διαφημίσεις κόκκινων sneakers. Όχι και τόσο κακό.
    Αν όμως μιλάμε για την περίπτωση που ο χρήστης έχει καρκίνο και το Facebook του προτείνει θεραπείεςWhat You Don’t Know About How Facebook Uses Your Data | The New York Times, το πράγμα αλλάζει εντελώς.
  2. Να πουλήσει αυτά τα δεδομένα σε κάποιον τρίτο. Για οποιονδήποτε λόγο.
    Σπάνια μαθαίνουμε για τις κινήσεις αυτές κι αν ποτέ συμβεί αυτό, τότε είναι ήδη πολύ αργά.
  3. Να διαθέσει τα δεδομένα αυτά ακούσια σε κάποιον τρίτο, είτε μέσω μιας διαρροής στην ασφάλεια533 million Facebook users’ phone numbers and personal data have been leaked online | Business Insider είτε μέσω εφαρμογών που το κάνουν εντός Facebook, εκμεταλλευόμενες την ευπιστία των χρηστών.
    Αυτό ακριβώς συνέβη με το σκάνδαλο Cambridge AnalyticaFacebook–Cambridge Analytica data scandal, γεγονός που επηρέασε το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών του 2016 – με πολύ πιθανή την εμπλοκή της Ρωσίας.

Συνεπώς, ένα app για να πετύχει κέρδη δεν χρειάζεται να χρεώσει τους χρήστες του ένα ποσό άμεσα ή έμμεσα. Αρκεί να μπορεί να έχει πρόσβαση στα δεδομένα τους. Αυτά τα δεδομένα πωλούνται γρήγορα και καλά. Το προϊόν πια είναι ο άνθρωπος που κρατάει το κινητό στα χέρια του. Ο οποίος άνθρωπος έχει δώσει τη συγκατάθεσή του σε όλα. Καθαρές δουλειές.

– Δε θέλω άλλα λόγια, πες μου στα γρήγορα, τι ξέρει το Facebook για μένα;

Η ομάδα Signal αναπτύσσει έναν app σαν το Messenger του Facebook, εστιασμένο όμως στην ιδιωτικότητα των μελών του. Κάποια στιγμή αποφάσισαν να διαφημίσουν το app τους στο Instagram. Και θέλοντας να τονίσουν την ανάγκη για ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων, αποφάσισαν να χτυπήσουν το Facebook εκεί που πονάει: να μας πουν μέσα από τη διαφήμισή τους τι ξέρει για εμάςThe Instagram ads Facebook won’t show you | Signal.

secondimage.png

Αυτή η σειρά των διαφημίσεων δεν εγκρίθηκε ποτέ από το Facebook. Και πώς αλλιώς θα μπορούσε να γίνει άλλωστε; Να πει το Facebook «ναι, αυτό κάνω»;Τι αλλάζει τώρα η Apple;

Όχι πολλά, ένα popup παραπάνω δείχνει. Αλλά αυτό το popup μπορεί να αλλάξει όλη την online διαφήμιση.

Κάθε iPhone φέρει στο λογισμικό του ένα μοναδικό διακριτικό, έναν συνδυασμό αριθμών και γραμμάτων, που η Apple το λέει IDFA (Identifier for Advertisers). Ένα app που κατεβαίνει σε ένα iPhone γνωρίζει και το IDFA του. Πολύ γρήγορα το IDFA σχετίζεται με κάθε δραστηριότητα του χρήστη και το Facebook μαθαίνει αυτή τη δραστηριότητα είτε απευθείας, είτε μέσω άλλων εφαρμογών που θέλουν να διαφημιστούν σε αυτό.

Άρα, το IDFA είναι ένας tracker μέχρι σήμερα προσβάσιμος σε όλα τα apps, εκτός αν κάποιος χρήστης αποφάσιζε η συσκευή του να εξαιρεθεί (opt-out). Αυτό το ποσοστό υπολογίζεται ότι ήταν γύρω στο 30%. Οι περισσότεροι κάτοχοι iPhone δε γνώριζαν καν ότι συμβαίνει όλο αυτό το πράγμα στο κινητό τους.

thirdimage.jpg

Η Apple από την έκδοση 14.5 του iOS ζητά από τον χρήστη της να δώσει την έγκρισή του σε κάθε εφαρμογή που θέλει πρόσβαση στο IDFA. Πολύ διακριτικά μάλιστα, τον προτρέπει να διατηρήσει την ιδιωτικότητα του και να μην επιτρέψει το tracking. Επιπλέον, δίνει τη δυνατότητα ο χρήστης να κάνει opt-out απ’ όλα τα apps με τη μία, από το Settings > Privacy > Tracking > και κλείσιμο του Allow apps to request to track.

Στο σημείο του opt-out, η Apple εξηγεί πότε η παρακολούθηση της δραστηριότητας ενός κινητού θεωρείται tracking και πότε όχι. Με δυο λόγια; Όταν ένα app προσπαθεί, ανάμεσα σε άλλα, να πάρει πρόσβαση στην IP διεύθυνση του χρήστη, στο ονοματεπώνυμο και στην τοποθεσία του, στις ρυθμίσεις του browser του και σε μοναδικές ιδιότητες της συσκευής του, χωρίς τη συγκατάθεσή του, θεωρείται tracking.

Το opt-out σημαίνει πρακτικά ότι τα apps δεν μπορούν να μας γνωρίζουν τόσο καλά. Οι διαφημίσεις που θα μας δείχνουν πιθανόν να είναι άσχετες με εμάς, καθώς δε θα μπορούν να διασταυρώσουν το προφίλ μας επικοινωνώντας μεταξύ τους. Το opt-out δε σημαίνει όμως ότι το Facebook και τα άλλα apps θα πάψουν να γνωρίζουν όσα τους έχουμε επιτρέψει εμείς να γνωρίζουν μέχρι σήμερα.

Αν ο χρήστης επιτρέψει το tracking της συσκευής του από ένα app, τότε αυτό είναι υποχρεωμένο να του εξηγήσει πώς ακριβώς θα χρησιμοποιηθούν τα στοιχεία του. Χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει κι ότι το app θα τηρήσει την υπόσχεσή του.

Υπολογίζεται ότι το ποσοστό των χρηστών που θα ζητήσει να μη γίνεται track η συσκευή του θα ανέβει στο 85%-90%What is an IDFA (and How Will Apple’s iOS 14 Update Impact Advertisers)? | tinuiti.

Συνεπώς το Facebook έχει κάθε λόγο να εξεγείρεται κάπως έτσι:

=

fourthimage.jpg

Έχει και το Facebook τα δίκια του

Ή μήπως όχι;

Το Facebook ισχυρίζεται ότι η στάση της Apple είναι υποκριτική. Προσέχοντας πολύ τα λόγια του, δεν χρησιμοποιεί καν τη λέξη tracking, αλλά το use your apps and website activity: «χρησιμοποιεί τη δραστηριότητά σου στα apps και στο διαδίκτυο»Μιλώντας εκ μέρους των μικρών εταιρειώνSpeaking Up for Small Businesses | Facebook for Business, λέει ότι η Apple στην ουσία τις εξωθεί να ξοδεύουν πολύ περισσότερα χρήματα για να βρουν το κοινό στο οποίο μέχρι σήμερα είχαν δωρεάν πρόσβαση. Και υπονοεί ότι το νέο μοντέλο πιθανόν να το εξαναγκάσει να μην είναι πια δωρεάν.

26ontech-nicas-articlelarge.gif

Θα μπορούσε αλήθεια το Facebook να ζητάει χρήματα από τα μέλη του για να το χρησιμοποιήσουν; Είναι παραπάνω κι από απίθανο. Αλλά το ότι φτάνει να χρησιμοποιήσει μια τόσο ακραία απειλή δείχνει και τη σοβαρότητα των πραγμάτων.

Τι απαντάει η Apple; Ότι παραμένει πιστή στις αρχές της και δίνει το δικαίωμα στους χρήστεςApple Responds to Facebook’s Anti-Tracking Criticism, Says Users Deserve Control and Transparency | MacRumors να προστατεύσουν την ιδιωτικότητά τους. Ότι τα προσωπικά στοιχεία που συλλέγονται από τις συσκευές της δεν τα γνωρίζει ούτε η ίδια. Ότι αυτό το κάνει από την πρώτη έκδοση του iPhone.

Το αφήγημα της Apple περί ιδιωτικότητας πράγματι ξεκινάει από παλιά, τότε που το θέμα ήταν για όλους ασήμαντο. Ή μάλλον όχι για όλους. Το 2010 ο Στιβ Τζομπς στη σκηνή του D8 Conference έδωσε ένα μικρό show, μιλώντας για ιδιωτικότητα. Και τα είπε πολύ καλά.

Δηλαδή μας αγαπάει τόσο πολύ η Apple;

Όπως λέει ο μύθος του Αισώπου, εκεί που πολεμάνε οι ταύροι σκοτώνονται οι βάτραχοι. Η Apple και το Facebook είναι οι ταύροι και μαντέψτε ποιοι είναι οι βάτραχοι.

Είναι δύσκολο να αποδεχτείς ότι μπορεί μια εταιρεία του ενός τρισεκατομμυρίου να είναι έχει τόσο καλές προθέσεις. Η Apple, που ηθελημένα επιτρέπει στον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να διαδίδει ψέμματαTim Cook is just letting Trump lie about Apple | Vox. Η Apple με την απαγορευμένη πόλη της FoxconnLife and death in Apple’s forbidden city | The Guardian των μαζικών αυτοκτονιών.

Όπως και να έχει, κρατώντας τη σημαία της ιδιωτικότητας η Apple μπορεί να έχει πρόσβαση σε ένα κοινό ευαίσθητο σε θέματα ασφάλειας προσωπικών δεδομένων. Ένα κοινό που αυτή τη στιγμή δεν καλύπτεται από κανέναν άλλον ανταγωνιστή. Για τον κόσμο αυτόν, μια συσκευή Apple είναι ξεκάθαρα προτιμότερη από οποιαδήποτε άλλη.

Ο ίδιος ο Ζάκερμπεργκ αποκάλεσε την Apple έναν από τους μεγαλύτερους ανταγωνιστές τουZuckerberg slams Apple in an earnings call, casting Facebook as a victim | The Washington Post, γιατί το iMessage είναι προεγκατεστημένο στο iOS σε αντίθεση με το WhatsApp, το Instagram και το Messenger. Αλλά το επόμενο μεγάλο πεδίο της μάχης πάει πολύ πιο πέρα: θα είναι η χρήση γυαλιών επαυξημένης πραγματικότητας (augmented reality). Ο Ζάκερμπεργκ το βρίσκει πολύ συναρπαστικόMark Zuckerberg calls AR glasses «one of the hardest technical challenges of the decade» | ZDNet, ενώ η Apple προετοιμάζει τα γυαλιά αυτά εδώ και χρόνια κι ας μην το έχει παραδεχτεί ποτέ ανοιχτά.

Όμως τα νέα στάνταρ στην ιδιωτικότητα που προσπαθεί να περάσει η Apple επηρεάζουν με παρόμοιο τρόπο και την Google. Η οποία Google βασικά στηρίζεται στις διαφημίσεις και στο trackingΥπάρχει ζωή έξω από το Google Search; των χρηστών της. Αλλά συνεργάζεται και με την Apple. H Apple χρησιμοποιεί στους browsers της ως βασική μηχανή αναζήτησης το Google Search, κερδίζοντας πολλά χρήματαGoogle Paid Apple Billions To Dominate Search On iPhones, Justice Department Says | NPR και η Google βάζει τη μηχανή της σε μια πολύ καλή αφετηρία. Αυτός είναι μάλλον ο βασικός λόγος που δεν έχει ξεσπάσει ένας αντίστοιχος πόλεμος.Ο καθένας τη δουλειά του

Τα apps κάνουν τη δουλειά τους κι εμείς (θα έπρεπε να κάνουμε) τη δική μας. Το πώς διαχειριζόμαστε τα προσωπικά μας δεδομένα είναι δική μας ευθύνη. Όχι της Apple. Όχι του Facebook. Ο Ζάκερμπεργκ, εξάλλου, είχε στο παρελθόν αποκαλέσει τους χρήστες της πρώτης εκδοχής του Facebook «dumb fucks»Embarrassing And Damaging» Zuckerberg IMs Confirmed By Zuckerberg, The New Yorker | Business Insider», «χαζούς μαλάκες», επειδή του εμπιστεύτηκαν τα δεδομένα τους. Όλα δείχνουν ότι ο άνθρωπος δικαιώθηκε.

Η Apple, ανεξάρτητα από τους λόγους που την ωθούν σε αυτή τη στάση, δημιουργεί μία ρύθμιση που προστατεύει την ιδιωτικότητά μας. Είναι κάτι που κανένας άλλος δεν το παρέχει. Μας αρέσει ή όχι, η πραγματικότητα λέει ότι από τις εταιρείες-μαμούθ του χώρου είναι εκείνη που σέβεται περισσότερο τα προσωπικά δεδομένα των ανθρώπων.

Άλλο τώρα που το θέμα για τον περισσότερο κόσμο είναι βαρετό. Αυτό θα αλλάξει στο μέλλον. Μέσα από νέα σκάνδαλα που νομοτελειακά θα προκύψουν, ο κόσμος θα αναγκαστεί να ενδιαφερθεί για την προστασία των προσωπικών του δεδομένων και η Apple ελπίζει να είναι εκεί για να το εξαργυρώσει.

πηγη