Η μεγάλη μπλόφα;

Η μεγάλη μπλόφα;

Ως προεδρεύουσα της Ε.Ε. η καγκελάριος Μέρκελ ανέλαβε στην τελευταία σύνοδο κορυφής της εξάμηνης θητείας της να πείσει την Ουγγαρία (εδώ σε… χαριτωμενιές με τον Β. Ορμπαν) και την Πολωνία να άρουν το βέτο τους στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και στο Ταμείο ΑνάκαμψηςOlivier Hoslet, Pool via AP ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ 10.12.2020, 09:41

Γιάννης Κιμπουρόπουλος

Ουγγαρία και Πολωνία φαίνεται ότι ήρθαν σε συμβιβασμό με τη Μέρκελ για τον απεγκλωβισμό του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού και του Ταμείου Ανάκαμψης από το βέτο τους, με αντίτιμο περισσότερα κονδύλια και… χαλαρότερους όρους για την απολιγνιτοποίηση.

Μυστήριο κάλυπτε μέχρι χθες το βράδυ το περιεχόμενο του συμβιβασμού της ουγγρικής και πολωνικής ηγεσίας με την καγκελάριο Μέρκελ, που ως ασκούσα την προεδρία της Ε.Ε., ανέλαβε στην τελευταία σύνοδο κορυφής της εξάμηνης θητείας της (και πιθανότατα όλης της διαδρομής της ως «ηγεμονίδας» της Ευρώπης) να πείσει τις δύο χώρες να άρουν το βέτο τους στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και το Ταμείο Ανάκαμψης.

Αν ο συμβιβασμός επιβεβαιωθεί την Παρασκευή, θα σημαίνει ότι ο εκβιασμός των ακροδεξιάς κοπής κυβερνήσεων εις βάρος του συνόλου της Ε.Ε. έπιασε και το πολωνο-ουγγρικό δίδυμο πέτυχε έναν μικρό θρίαμβο, με τις πλάτες της γερμανικής ηγεσίας. Εχει συμβεί ξανά για το προσφυγικό, πιθανό να συμβεί ξανά με το ευρωπαϊκό πακέτο 1,8 τρισ. κατά της πανδημίας, που το βέτο των δύο χωρών το έχει καθυστερήσει τραγικά.

Την ύπαρξη συμβιβαστικής πρότασης μέχρι χθες επικαλούνταν η πολωνική κυβέρνηση, διά του αντιπροέδρου της Γιάροσλαβ Γκόβιν, ενώ και ο υπουργός Εξωτερικών Ζμπίγκνιου Ράου δήλωνε σε πολωνικά ΜΜΕ ότι ο συμβιβασμός είναι εφικτός, αλλά «ίσως χρειαστεί και άλλη σύνοδος κορυφής της Ε.Ε.», πέρα από αυτήν που αρχίζει σήμερα στις Βρυξέλλες.

Η ατζέντα της συνόδου

Τυπικά, η σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν έχει θέμα τον προϋπολογισμό 2021-2027. Στην επίσημη ατζέντα της υπάρχουν η δράση κατά της πανδημίας, με έμφαση στα εμβόλια, η υιοθέτηση βελτιωμένου στόχου για τη μείωση των εκπομπών στην Ε.Ε. μέχρι το 2030, ώστε στο πλαίσιο της σύμβασης του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή να υποβάλει η Ενωση πιο φιλόδοξη συνεισφορά, η τρομοκρατία και η καταπολέμηση του «εξτρεμισμού», η κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο και οι ευρωτουρκικές σχέσεις, θέμα στο οποίο η ελληνική κυβέρνηση δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα για τους προφανείς λόγους (βλέπε ρεπορτάζ στην επόμενη σελίδα).

Ακόμη, η σύνοδος των 19 ηγετών της ευρωζώνης, που θα γίνει την Παρασκευή, έχει θέμα την τελική έγκριση της μεταρρύθμισης της Συνθήκης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), κατόχου του μεγαλύτερου μέρους του ελληνικού χρέους, του οποίου οι αρμοδιότητες διευρύνονται «επικίνδυνα» με την εμπλοκή του όχι μόνο στις κρατικές αλλά και στις τραπεζικές διασώσεις και στην αξιολόγηση της βιωσιμότητας του χρέους κάθε χώρας (βλέπε «Εφ.Συν.» 2.12.2020, «Το ευρωπαϊκό ΔΝΤ και τα μνημόνια του μέλλοντός μας»). Ακόμη, θα συζητηθεί η πρόοδος στην κεφαλαιακή και την τραπεζική ένωση, από την οποία εξακολουθεί να λείπει το βασικό σκέλος της, ένα ευρωπαϊκό ταμείο εγγύησης καταθέσεων, στο οποίο η γερμανική ηγεσία συνεχίζει να επιδεικνύει αλλεργία.

Ωστόσο, όλα αυτά επισκιάζονται από τον βασικό πονοκέφαλο των 27 της Ε.Ε.: τον κίνδυνο να βρεθεί η Ενωση στο 2021, με την πανδημία στην κορύφωσή της και την οικονομία σε δραματική κατάσταση, χωρίς χρηματοδοτικά εργαλεία, δηλαδή τον προϋπολογισμό ύψους 1,074 τρισ. ευρώ και το Ταμείο Ανάκαμψης των 750 δισ., για το οποίο ήδη τα κράτη-μέλη υποβάλλουν σχέδια έργων και δράσεων προς χρηματοδότηση.

Ως γνωστόν, η αντίδραση Ουγγαρίας και Πολωνίας στη συμφωνία Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που προβλέπει ότι θα συνδεθούν όλες οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις με τον σεβασμό των αρχών του κράτους δικαίου ήταν η υποβολή βέτο στον προϋπολογισμό, που η έγκρισή του απαιτεί ομοφωνία. Η αντίδραση των υπόλοιπων 25 -αν υποθέσουμε ότι είναι πράγματι ενωμένοι σε αυτό- ήταν να απαντήσουν στον πολωνο-ουγγρικό συμβιβασμό με έναν δικό τους: να προχωρήσουν στο Ταμείο Ανάκαμψης με τη μορφή της ενισχυμένης συνεργασίας των 25 χωρών, αποκλείοντας το δίδυμο των «ταραξιών».

Ακόμη κι αν αυτή η «λύση» ήταν τεχνικά εφικτή, θα ενίσχυε δραματικά τη θεσμική «κουρελοποίηση» της Ενωσης, ενώ θα άφηνε στο «ψυγείο» τον προϋπολογισμό. Ακόμη και η ψυχρή «μητερούλα» Μέρκελ δεν μπορεί να το επιτρέψει αυτό. Εξ ου και το τηλεφωνικό παζάρι με τους ομολόγους της Ορμπαν και Μοραβιέτσκι, που την Τρίτη το βράδυ συναντήθηκαν στη Βαρσοβία για να διαπραγματευτούν το deal με την καγκελάριο.

Τι περιλαμβάνει, τελικά, αυτό το deal, που μέχρι χθες το βράδυ το ίδιο το Βερολίνο δεν είχε επιβεβαιώσει; Ισως μέχρι αύριο αποδειχθεί ότι το πραγματικό θύμα του συμβιβασμού δεν είναι το «κράτος δικαίου», που ενοχλεί Ουγγαρία και Πολωνία, αλλά οι στόχοι για την κλιματική αλλαγή και οι πόροι για τη λεγόμενη «δίκαιη μετάβαση» από τον άνθρακα στην πράσινη ενέργεια. Το ένα που φαίνεται να κερδίζουν οι δύο χώρες είναι η πρόσβαση σε περισσότερα κονδύλια για τη χρηματοδότηση της απολιγνιτοποίησης.

Το δεύτερο που κερδίζουν, συσπειρώνοντας αρκετές άλλες χώρες εξαρτημένες από τα ορυκτά καύσιμα ή την πυρηνική ενέργεια, όπως η Τσεχία, η Σλοβακία και η Βουλγαρία, φαίνεται ότι είναι μια πολύ «ξεχειλωμένη» προσέγγιση της απεξάρτησης από τον άνθρακα. Το σχέδιο συμπερασμάτων της συνόδου θα αναγνωρίζει στα κράτη-μέλη «το δικαίωμα να επιλέξουν τις καταλληλότερες τεχνολογίες για να επιτύχουν τους στόχους τους» -όπως το φυσικό αέριο και η πυρηνική ενέργεια!- και θα σέβεται «τα διαφορετικά σημεία εκκίνησης και τις εθνικές ιδιαιτερότητες».

Αν αυτό επιβεβαιωθεί, οι Ορμπαν και Μοραβιέτσκι θα αναδειχθούν μεγάλοι μπλοφαδόροι της Ε.Ε., οι οποίοι και έφεραν την Ενωση στα πρόθυρα μιας ακόμη θεσμικής κρίσης και πήραν αυτό που ήθελαν. Φυσικά με γερμανικές πλάτες. Καμία έκπληξη, θα πείτε.

Η συμβουλή της «σοφής κουκουβάγιας»

AP Photo/Francisco Seco

Λίγο μετά την άφιξη των 27 ηγετών της Ε.Ε. στις Βρυξέλλες σήμερα το μεσημέρι, στη Φρανκφούρτη, έδρα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η πρόεδρός της Κριστίν Λαγκάρντ θα δίνει συνέντευξη Τύπου (15.30 ώρα Ελλάδας) ανακοινώνοντας τις αποφάσεις νομισματικής πολιτικής του Δ.Σ. της. Θεωρείται βέβαιο ότι η ΕΚΤ θα αποφασίσει και παράταση του έκτακτου προγράμματος αγοράς πανδημικών ομολόγων (PEPP) πέραν και του Ιουνίου 2021 και πιθανότατα αύξησή του πέρα από το 1,3 τρισ. ευρώ που έχει μέχρι στιγμής οριστεί.

Αλλά, περισσότερη σημασία από τις ενέσεις ρευστότητας θα έχουν οι παραινέσεις της «σοφής κουκουβάγιας», όπως η ίδια αποκαλεί εαυτήν, για παράταση και αύξηση των δημοσιονομικών μέτρων από τις κυβερνήσεις και την Ε.Ε. Αν μας πει και κάτι για το τι θα γίνει με τα αυξημένα κρατικά και ιδιωτικά χρέη και τι μπορεί να κάνει η ΕΚΤ γι’ αυτά -ένα έμμεσο κούρεμά τους, για παράδειγμα- ακόμη καλύτερα.

πηγη